Жумшактан – ич, катуудан – тиш оору жаман дегендей, учурда тиштери ооруп, жаштайынан жасалма тиштерди салдыргандардын саны көп. Тиш доктурлардын айтымында өз убагында дарыланбагандыктан тиштер чирип, аз убакыт гана кызмат көрсөтүп жатат. Ошондуктан тиш ооруну алдын алып убагында тиш доктурга көрүнүп туруу кажет дешет. Тиш оорулары жана аларды алдын алуу туурасында стоматолог Санамбаев Азат мырзаны кепке тарттык.

 Тиш ооруну кантип алдын алса болот?

— Жарым жылда бир жолу стоматологго клип турушу керек. Стоматолог тишти карап, кандай дарылоо керектигин айтып турат.

— Рак пайда болгондо тиш бүйлөлөрү канайт деп жүрүшөт. Анын канчалык чындыгы бар?

— Рак оорусуна чалдыкан адамдын иммунитети төмөндөй баштайт. Кандын рагы болсо бүйлөгө тийгенде эле канайт. Ал эми ооз көңдөйүнүн рагына чалдыккан адамдын бүйлөсү андан да көп канайт. Башка органдары да рак болгон учурда да канайт.

— Азуу тиштердин оорусу гайморитти пайда кылышы мүмкүнбү?

— Азуу тиштерди көпкө чейин дарылабай жүрө берсе үстүнкү жаактагы тиштердин кариесинин өтүшүп кетиши пульпит, периодонтит болуп кетип 6-7-тиштердин үстүндө гаймор көңдөйчөсү бар, ошону ириң тешип гаймор көңдөйчөсүнө өтүп кетиши мүмкүн. Андай учурда гайморитти пайда кылышы толук ыктымал. Ошондуктан, тиш ооруганда эмес, ооругучакты доктурга кайрылып турушса андай жаман ооруларга чалдыкпоого мүмкүн.

— Адатта тиш пастасын тандабай ала беребиз, пастаны тандоодо эмнеге көңүл буруу керек?

— Пастаны доктурдун көрсөтмөсү менен алган оң. Тиштин бүйлөсү канаса чөптөрдөн жасалган пасталарды алыш керек. Тишти агартуу керек болсо курамында кальций жана фтору бар пастаны алыш керек. Бирок алардын баасы кадимки пасталардан бир аз кымбатыраак болот.

— Тиш салдырууда кандай тишти сунуштайсыз?

— Тиштердин түрлөрү көп. Ак же башка тиштерге окшош тиш салдырууну кааласа металлокерамика тиштерин сунуштайбыз. Азыр цирконий деген материалдан тиш жасалат. Өзүбүздүн тишибизден айырмасы жок.

— Тиштер эмнеден улам чирийт?

— Кариестен улам чирийт. Тамактын калдыктары тиштин түптөрүндө калып топтоло берет.  Ошондуктан, ачуу-таттуу  жегенде тишти чайкап, эртең менен кечинде тишти абдан таза жуушубуз керек.

— Пульпит, гингивит, пародонтит жана стоматит оорулары туурасында да айта кетсеңиз?

— Бардык ооруларды алдын алууга болот. Пульпит кариестин өтүшүп кетип, тиштин нервинин жабырлануусу. Ал учурда нервди алууга туура келет. Андан кийин тиш эч жактан витамин албайт, тамырлары үзүлөт, эмне кылсак дагы тиш организмге керектүү заттарды ала албайт. Ошондуктан пульпитке жеткирбей, кариес учурунда дарылатып алган оң. Гингивит болсо тиштин бүйлөлөрүнүн жабырлануусу. Гигиенаны туура сактабагандыктан келип чыгат. Тиш менен бүйлөнүн ортосунда калдыктар кала берип, тиштин ташына айланат. Суук тийүү башталып кетет. Муну алдын алуу керек. Тишти тазалап туруу керек. Пародонтит гингивитттин өтүшүп кеткени. Гингивит учурунда бүйлөгө суук тийген болсо, пародонтитте сөөккө өтүшүп кетет. Пародонтитте тиш түшүп калуусу ыктымал.

— Упчу баланын тиштерине канчалык терс таасир тийгизет?

Упчуну көпкө чейин соргон бөбөктөрдүн маӊдайкы тиштери алдыга чыгып, ачык бойдон калып калат. Ошондуктан балага упчу бербөөгө чакырат элем. Упчуну тиш чыгып баштаганда сорсо тиштин орду түптөлүп баштаган мезгилде упчу тиштин өсүшүнө зыянын тийгизет. Ошондуктан бир жашка чейин гана колдонуш керек.

Кош бойлуу кезде чириген же ооруган тиштин түйүлдүккө таасири тийеби?

Албетте тийет. Кан менен түйүлдүккө барат. Эгерде суук тийүү болсо же чириген тиштер болсо ашказанга барат. Ашказанда канга сиңип, балага барат. Ошондуктан, кош бойлуулукту пландап, тишти дарылап алып анан баланы пландай берсе дени сак наристе төрөлөт.Ал мезгилде кандай дарылануу туура?Биринчи үч айлыкта ийне сайууга болбойт. Ал учурда рентгенден да өткөнгө болбойт. Ошондуктан биринчи үй айда абайлоо керек. Сегизинчи айда да дарылануу болбойт. Себеби бойдон түшүп калуу коркунучу турат.

Организмде кальцийдин көбү же азы тишке кандай тасирин тийгизет?

  • Кальций сөөктү чыңдап турат. Кальций аз болгон учурда тиш морт болуп, сырткы көрүнүштөрдү абдан кабыл алгыч болуп калат. Тиштерде кариес пайда болот. Ал эми кальцийдин көптүгү тиштерге таасирин тийгизбейт.
  • Мисвак тишке пайдабы же зыянбы?
  • Пастага аллергия болсо мисвак менен колдонсо болот. Кадимки тиш щеткасына караганда чыныгы тиш жуугуч деп ойлойм.Кандай щетканы тандоо туура?
  • Өтө жумшак да, өтө катуу да щетка болбойт. Өтө жумшагы тиштеги тамактын калдыктарын кетире албаса, катуулары тиштин эмалын кырат. Ошондуктан орточо катуулуктагы щетканы тандоо туура.

Маектешкен :Төлөбүбү Касымалиева

ПИКИР КАЛТЫРЫНЫЗ

Please enter your comment!
Please enter your name here