Алгырлыктын жана бийиктиктин символу, канаттуу куштардын эӊ айбаттуусу, күчтүүсү бул-бүркүт. Илимпоздордун изилдөөсүсүнө таянсак, бүркүттүн орточо жашоосу 40 жылга жетет. Карылыгы жеткен бүркүттүн тумшугу өсүп, ийрейип, тамак жегенге кыйынчылык жаратат. Ал эле эмес, тырмактары өсүп, олжосун алууга жолтоо болот. Жүндөрү өсүп кеткендиктен бүркүттө ыӊгайсыздык жаратат. Ошентип, тумшугу, курч тырмактары, жүндөрү өсүп кеткен бүркүт, олжосун ала албай, же эркин уча албай, ачкалыктан карылыкка моюн сунуп өлөт, же жашоо үчүн күрөшөт. Жошоо үчүн күрөшө турган бүркүт аскага чыгып, тумшугу менен ташты чокулайт. Жан сыздатып, ооруганына карабай чокулайт. Натыйжада катуу соккудан улам өсүп кеткен тумшугу түшөт да, ордуна акырындык менен жаӊы курч тумшук өсүп чыгат. Жаӊы өсүп чыккан тумшугу менен өсүп кеткен эски тырмактарын жулат. Жан сыздаткан ооруганга карабай жулат. Эски тырмактары жулунган соӊ, бир нече убактан кийин жаӊы тырмак өсөт. Андан соӊ боорундагы жүндөрүн өзү тумшугу менен жулуп түшүрөт. Себеби, өсүп кеткен жүндөрү түшүп, жүндөрү жукарып, бүркүт катуу үшүйт да, бүркүттө суукка жана башка ооруга каршы жаӊы иммунитет пайда болот. Бул процесс 150 күнгө (5-6 ай) созулат. Ушунча убакытка карылыгы жеткен бүркүт чыдап, жарытылуу тамак жебей, азап күндү өткөрөөрүн окумуштуулар далилдеди. «Сабырдын түбү-сары алтын» — дегендей жогоруда айтып өткөн кыйынчылык, тоскоолдуктарды башынан өткөргөн соӊ, бүркүт жаӊы курч тумшукту, курч тырмактуу жана ооруга туруштук берген иммунитеттүү болот. Ошентип, карылыгы жеткен бүркүттүн жаӊы жашоосу башталат. Кыйынчылыктардын арты менен бүркүт өзүнө дагы 30 жылдык өмүр тартуулап, 70 жылга жакын өмүр сүрөт. Ал эми бул тоскоолдук, кыйынчылыктардан коркуп, качкан бүркүттөр 40 жылдык жашында эле карылыкка моюн сунуп, ачкалыктан өлөт.

Келгиле эми кадырлуу окурман Бүркүттүн бул окуясын кызыктуу факт катары окуп, таӊ калып эле койбостон жашообузга сабак алалы. Биздин жашообуз да бүркүттүкү сыяктуу. Бүркүттүн башына карылык деген сыноо келсе, бул жалганда биздин башыбызга ошол сыяктуу сыноолор келет. Бүркүт карылыктын кишенинен бошонуп, өзүнө жаӊы жашоо тартуулоо канчалык оор болсо да, ал кыйынчылыктан өтүп, жеӊишке жетет. Биз дагы, башыбызга келген кыйынчылыкка мүӊкүрөп калбай, оор болсо да, аны көтөрүп, жакшылыктан үмүт үзбөй, жашоо образыбызды жаӊыртып, чечкиндүү кадамдарга барышыбыз абзел. Жаӊылануу жолуна илим-билим, адеп-ахлак, ыйман менен баралы. Замандын өнүгүүсү өтө тездик менен өсүп, илимдин түрдүү тармагы ачылып жаткандыктан илимге умтулалы. Жаӊылануу десе эле башкалардын кулк-мүнөз жоруктарын туурабай, жакшы жактарын кабылдап, түпкүлүгүбүздөн тайбайлы. Анткени бүркүт жаӊыланып, жаӊыруу менен тоок же, аккуу болуп кеткен жок го. Жаӊы жашоо образын оор болсо да кабылдады, бирок, бүркүт-бүркүт бойдон калды. Өзгөчө бүркүт эрктүүлүгү менен сырткы формасына төӊкөрүш жасап, жаӊы жашоого кадам таштаса, биз эрктүүлүк менен ички жан-дүйнөбүзгө төӊкүрүш жасап, рухубузду жаӊылык менен толуктайлы. Белгилүү акыныбыз Алтынбек Исмаилов айткандай:

Ала кушту атынан аташ керек,

Адамсыӊбы, адамча жашаш керек.

Жакшы турмуш өзү эле келбейт тура,

Жан дүйнөгө төӊкөрүш жасаш керек! Жан дүйнөгө төӊкөрүш жасагандан коркпойлу. Бүркүт жарактан чыккан тумшугун, тырмагын оор болсо да таштады. Биз дагы «Эски көйнөгүм этиме жакын» деп жүрө бербей бүркүттөй болуп, эски, жаман, керексиз, жарактан чыккан сапаттарыбызды, кулк-мүнөзүбүздү таштайлы. Руханий байлыгыбызга төӊкөрүш жасап, жаӊылансак, бүркүт өмүрүн узарткандай, биздин дагы келечек жолубуз узарат.

Бүркүттөн сабак алалы, бүркүттөй алгыр, бийиктикти сүйгөн кыргыз элим

Мамбетасан Ибраев

ПИКИР КАЛТЫРЫНЫЗ

Please enter your comment!
Please enter your name here