Коррупция, түбөлүк жат тынч алып,

Коңурбай да чапкан эмес мынчалык!

(Шайлообек) 2

Ушундай болмок, журт жалпылап, башында президент туруп, акыркы күчтүн баарын жыйнап, Коррупцияга ушуга чейин болуп көрбөгөндөй кыйраткыч сокку урмай болдук! «Тим элеби, тим эле Сталинград алдындагыдай кылабыз, Курск дугасындай кылабыз, Егоров менен Кантария Рейстагка туу сайгандай кылабыз! Дагы арылап мисалдатсак, монгол чапкандай кылабыз, Манастын «чоң казатын» баштайбыз, Кошой Жолойду «оосурта жерге ургандай» кылабыз!  Кечекиден мисалдатсак, Акаев качкандай кылабыз, Бакиев качкандай кылабыз! Болбосо, болчудай эмес! Акырын айттык, катуу айттык, алдап айттык, коркутуп айттык, карандай айттык, төгүп айттык, айтып эле жатабыз, бирок, Коррупцияң айтканыңды, эскерткениңди, чочутканыңы, коркутканыңды… «чпоку» деп да койбойт экен. Демек, аны түз эле барып тумшукка согуш керек экен, бетин түздөп жибериш керек экен, башын жулуп, жанын сууруп алыш керек экен! Ушунубузду акыркы вариант кылалы»- деп кыраан кыргыз бирикти.

«Кыргыз бириккенде, айланайын,  катуудан казаның да калбайт, а турсун, очоктогу күлүң да калбайт, сапырылып асманга учат! Кудай өзүң сакта, деги жакшылык менен бүткөрө көр,- деди   көрбөгөндү көргөн бир аппак сакал карыя,- ачуусу менен тукум курут кылбагай эле, а деле жамандыр-жакшыдыр өз  өңдөнүп калды эле…» деп Коррупцияга боор тартып жиберди. Анткени, бул карыянын  баласы Коррупция менен жакшы мамиле куруп, анын жардамын жакшы көрүп калган, дайыма оозунан түшүрбөй мактап-жактап турат. Карыя оюн улап: «Кайран кыргызың, көралбастык жагынан алдына эч кимди салбайт эмеспи, ошол кокую кармап, бу байкуш Коррупция баламды ак жеринен күйгүзүп жатат окшобойбу» деди да кечинде жумушунан келген баласына айтты: «Э, уулум, телевизоруң менен радиоңдон керээлиден кечке эле «Коррупцияны жайлайбыз» деп катуу айтып жатат, а деле өз бала өңдүнүп калды эле… ошого санаа тартам… Деги, тынччылык болсо экен…».

Баласы атасынын кебин угуп, адегенде ыкшып күлдү, анан чөнтөгүнөн бет аарчысын алып чыгып, күлкүдөн чыккан көз жашын аарчыды, мурдунун суусун сүрттү… күлкүсү эптеп басылды да анан айтты: «Ата, сен эч нерседен кам санабай жата бер, айтыла жүргөн кеп айтыла бербейби…». «Таң, айланайын, түбүнө жетебиз, тукум курут кылабыз десе, жүрөгүм оозго тыгылып жатпайбы!» Уулу атасынын чындап эле күйүп-бышып жатканына баам салып, боору ооруду, анан аны жубатып турду: «Ата, сен бул телевизор менен радиого ишенбе. Буларды адамдар калп айтып бакылдап турсун деп атайылап чыгарган, Попов деген орус чыгарган радиосун.  Ошондуктан, аларда чындык айтылбайт. Эч качан айтылбайт!». «Андай болсо жакшы экен, уулум,-деди карыя,- деги Коррупцияга тийбесе болгону…».. «Тийбейт! Анын богуна куурай сая алышпайт. Азыр аны колдогондор толтурабыз, коргоп алабыз. Уксаң, мобу өзүң олтурган эки кабат тамды ким берди? Коррупция берген. Тыштагы жипти ким берди? Коррупция берген. Келиниң менен небереңдин машинасын ким  берген? Коррупция.  Небереңди ким окутуп жатат? Коррупция.  Айылда багылып жаткан жылкыларды, уйларды, топоздорду, койлорду ким берген? Коррупция. Тиги рестораныбызды ким берген? Коррупция. Ии, дагы айта берейинби?» «Болду, -деди аксакал, -эми анын баарын көрүп эле жатпаймынбы…». «Ии, көрсөң ошол. Дагынкысы дагы болот. Жок, мен Коррупцияга эч кимди тийгизбейм, ата, мен окшоп аны коргоп ала тургандар миңдеп саналат, он миңдеп саналат…» — деп уулу  алдыга келген чучуктан кыя кести…

Дал ушул убакта миңдеген аталар балдарына жогорудагыдай суроо берип, жогорудагыдай жооп угуп, чучук сугунуп жатышты…

Анан тамак жеп болгон соң, чай ууртаган жанагы карыя жанын койбогон бир суроосу калды эле уулуна  ошонусун берди: «Э балам, жанагы Коррупциянын түбүнө жетем деген жаңы жетекчинин көргөн күнү не болот?».

Берилген суроого уулу дароо жообун берди: «Эмне болмок эле, болорунча болот… Аржакка бир урунат, бержакка бир урунат… мурдунан суусу агат, анан тынчыйт,-уулу, эңкейе калып, үнүн акырын чыгарып кошумчалап койду, -Коррупциянын эч ким түшүнбөгөн касиети бар, кимди да болбосун баштан сылай тынчытып койчу». Атасы таң калды, илгеркидей эле миңдин биринен чыккан касиеттүү адамдардын аягы үзүлө элек тура, болсун, болсун… ошол касиетинен ажырабасын… Касиети болбосо, ушундай жыргал турмушту алып келет беле? Ырас эмеспи… Аксакал биротоло суроосуна тойгусу келди: «Ошондо, жанагы жаңы чоңубуз Коррупция менен жакшы болуп кетеби?». «Анан кайда барат дейсиң. Ал азырынча Коррупция менен тааныша элек. Ишенип турам, таанышса жакшы болуп кетишет». «Деле ошондой эле болсун, уулум, бөөдө чырдын эмне кереги бар». –Карыя бейпил турмушуна ыраазы болгондой жайдары тартты…

Карыя экинчи небереси менен бир бөлмөдө жатат. Экөө ынак, сүйлөшпөгөндөрү жок, сырдаш… Ошол «Акентай» деп эркелетчү небереси чоң атасы жаткандан кийин келди. Жарыкты өчүрүп, бирок, уктабай небересин күтүп жаткан карыя үн салды:

-Э Акентай, тамак жедиңби?

-Жедим.

-Кеч келдиң го…Жарыкты күйгүзчү. -Небереси күйгүздү:

-Сабактан кеч бошодук, анан балдар менен  бир чоң маселе сүйлөшүп… -Небере чоң атасына келип бетинен өптү, карыя кучактай берип а да өптү.- Карыган абышканы өппөй жүрчү, кулунум, мен эле өбөйүн…

Экономист болчумун деп университеттин төртүнчү курсунда окуган бала тирикарак эле. Кенедейинен сабагын мыкты окуйт. Окубаган китеби жок.  Бу бүлөдөн башка жерде өскөндөй болуп турат. Өзүнөн бир жаш улуу агасынчылап окууга машина минип барбайт.

-Акентай, сенден да сурайынчы, бу Коррупция менен кандайсың?

Бут оорусунун айынан жыйырма жылдан бери көчөгө чыкпай, чыкса, короого чыгып орундугунда кечке олтурган чоң атасынын суроосу небересин таң калтырды. Ошентсе да жообун берди:

-Коррупцияң кыргызыңды катуу басты, ата. Анын сазайын берчү кез келди.

Бу тентек нени айтат деп карыянын ою будуң:

-Аны менен папаң жакшы эмеспи. Бизге баарын берип жатат тура.

-Ооба, баарын берип жатат. Бирок, миллиондогон бечаралардын ырыскысын алып берип жатат.

Карыя делдейе калды. «Э кокуй наалаты, элдин ырыскысын жейт деген эмне?!». Жанагы жеген тамагынын баары элдин ырыскысы тура. Жүрөгү айланып, кускусу келип кетти. Окшуганы аз калды. Аны көргөн небереси түз эле айтты:

-Ата, кускуң келип жатабы? Көрдүңбү, элдин ырыскысы кузгуну келтирет… Менин да кускум келип араң эле жүрөм…

Карыя не айтарын билбей, бир чоң күнөө кылгандай кичирейип, төшөгүн чүмкөнүп, ушул жарыкчылыктан качып кеткиси келип турду. Небереси кеп улады:

-Ата, папамдын Коррупция жакшы деп айтканына ишенбе. Чоңдордун баарын дос кылып, карапайым элдин жон терисин сыйрып жатат ошол Коррупциясы.

-Э Акентай, менин ишенген-ишенбегенимдин мааниси бар беле? Мага сенин өмүрүңдү берсе болгону, кулунум…

-Жок ата, сен да ага каршы турушуң керек. Кыргыз деген карыларын сыйлайт эмеспи, сени да эки-үч киши угат… А биз жаштар баарыбыз жаңы жетекчинин жанында күрөшөбүз! Бүтүндөй кыргыз жаштары күрөшөт. Жаңы жетекчи Коррупциянын түбүнө жетет деп жатышат. Буюрса, Коррупцияңдын күнү бүтөт!

-Аны да миңдеген адамдар колдойт деди го?..

-Ооба, аны колдогондор көп. Бирок алар эл ырыскысын жегендер болуп жатпайбы. Ошон үчүн ага каршы миллиондогон карапайым эл аттанып чыгат! Экөөбүз тең чыгабыз ата, уктуңбу?

-Уктум кулунум, сени кантип укпайын. Ошондо күчүбүз жетер беле?!

-Эмнеге жетпейт! Жетет! Кезинде кытайды чапкан кыргыз, уйгурду чапкан кыргыз, калмакты  чапкан кыргыз, анан Манасы бар кыргызга Коррупцияң эмне болуп калыптыр?!

-Баса десең… Болсун, болсун.

Карыя өз төшөгүнө жатпай, жанына келип  жаткан небересине толгон суроолорду берип, анысы жообун айтып… оо, далайда барып укташты. Баса, баарын окуп, билип турчу небереси Коррупция кылганды «Коррупция, түбөлүк жат тынч алып, Коңурбай да чапкан эмес мынчалык!» деп Шайлоо акын сүрөттөгөн сабын мисал тартканда, кайран карыянын ыйманы буркан-шаркан,  Коррупцияны аябай жек көрүп турду, эми небереси менен барып анын түбүнө жеткиси бар…

Эртеси экөөнө жана атпай кыргызга болбогондой кыйын күн болчу…

Автор:   Баратбай АРАКЕЕВ

 

Редакциядан: Чыны ошол го, Шакебиздин ырлары келгенде биз кадимкидей кубанып, аны басканча шашып турабыз. Анткени, биринчиден, элинин накта акыны,  алдына акын салбаган акыны, экинчиден, анын ырлары кимге да болосун жетип берет, кимдин да болбосун жан дүйнөсүн «эзип» берет…

 

 

ПИКИР КАЛТЫРЫНЫЗ

Please enter your comment!
Please enter your name here