Белгилүү режиссёр Садык Шернияз тарткан «Курманжан даткан» тарыхый киносу Кыргызстанда эле эмес,Орто Азиянын киноиндустриясында бир топ чоң жаңылык болгону талашсыз. Бул киного дүйнөлүк деңгээлдеги атактуу режиссёрлор, актёрлор терең баасын берип, суктанышкан.

Ал эми кыргыз кино тармагында да чоң жаңылык катары кабыл алынып, элибиз сыймыктана турган мыкты кинолордун бири катары тарыхка киргени ырас. Бул кино дүйнөнүн бир катар  абройлуу кинфестивалдарында бир топ байгелерди багынтып, дүбүртү дүңгүрөп жатканына бир нече жылдын жүзү болду. Учурда «Курманжандын» дүбүртү коңшу казак элинде да катуу чыгып, миллиондогон көрөрмандардын эсин оодарып, суктандырып жатканын байкадык. Ага мисал катары, бул кино тууралуу ФБдагы бир топ кызуу талкуулардын айрымдарын гана сайтка коюп, назарыңыздарга сунуштамакчыбыз.

Маалымат катары айта кетсек, Казакстандын мамлекеттик жана бир топ жеке менчик телеканалдары биздин «Курманжан датканы» кезек-кезеги менен көгүлтүр экрандарда байма-бай көрсөтүп жатыптыр. Мына ошол ТВлардан көргөн казак боордоштор кино тууралуу өздөрүнүн таасирлерин, ой-пикирлерин соцсеттерге жазышып, ал «посттор» кызуу талкууга түшүп жаткан чагы. Биз да кыргыз киносуна мындай баа берилип жатканына ыраазы, болуп, Садык агабызга алкыш айтып турабыз.

Негизинен казактар  «Курманжан датканы» аз акчага ушундай мыкты тартылганына суктанып, аны казактардын миллиондогон долларга тартылган  (40 млн. долларга тартылган)»Көчмөндөр», «Миң бала жөө жүрөк» деген тарыхый кинолорундай жасалмалуук жок деп белгилешкен. Ошондой эле кыргыздар кино тартуу жагынан казактардан алда канча ашып түштү деген да пикирлерди окууга болот.

Эмесе, төмөндө пикирлердин айрымдарына көз чаптырыңыз:

Құрманжан датқа 
Айсұлтан Жақыповтың посты мен Daniyar Alanның сілтемесінен кейін «Құрманжан датқаны» көріп шықтым. «Мәссаған, неден құр қалғанмын, мына киноны көрмей баяғыдан қайдан жүрмін» деген ойға қалдым. Керемет, әлі толқып отырмын шынымды айтсам.
Әттең, «Көшпенділер» мен «Жаужүрек мың балаға» да осылай толқып, көзіме жас алғанымда ғой. Бір сәтке ішім күйіп, кәдімгідей қырғыздардың кинодағы аяқ алысына қызықтым да. Туу, керемет түсірген.
Негізі, фильмнің ұтымды шығуына режиссер мен сценарийден бұрын, оператордың түсірушілік қырағылығы да қажет пе деп қалдым. Табиғат, адам, жануар қозғалыстың бәрін камера алдында үнсіз болса да «сөйлете» алған. Оператордың шеберлігі – фильмнің философиясын тартымды етіп түйіндеп бере алған.
Ортақ тарих, салт-дәстүр мен тыныс-тіршіліктің туыстығы, бәрі-бәрі экранда әдемі өрілген. Әлімбек датқаның жайнамаз үстіндегі өлімді қасқайып күтіп алғаны кімді де болсын бейжай қалдырмайды. Достойно өлу – өмірден де достойно сыйлығыңды алып кету екенін түсінесің.
Құрманжан датқаның тегі асылдығын дәлелдеп, ез еркекке тапталмай өз сұңқарына қашып келіп қосылғаны да мықты сюжет. Шакалдар қай заманда да болған, бола да береді. Фильмде тәуелсіздіктің басты жауы сыртқы жаудан бұрын сатқынның қауіпті екенін бадырайтып көрсетпесе де тұспалдап кеткен. Атыс барысында Абдылдабектің орыс жасағын ертіп келе жатқан сатқынды атып түсіруге тырысқан жері де мықты сюжет.
Тағы да ішім күйді. Басты рольге де әдемі ғана емес, терең де тұңғиық жанармен қарайтын актриса таба алған. Орта жастағы, кейіннен қария жасқа жеткен әжені де мықты таңдаған. Әлімбек датқаның да жүзінен мейірім тараған көзқарас, ұлының да дар алдында тайсақтамай ұлттық мүдде үшін биік тауларға соңғы рет сағыныш пен өкініш, үмітке толы асқақ көзқараспен көз жұмғызғаны да, анасының өз перзентін өлімге қасқайып шығарып салуы – жауының өзін орнынан тұрып құрметтеткізді. Ойладым, әңгіме басқыншылықта, шапқыншылықта да емес-ау, өмірдің мәні тазалық пен шындық, елге деген махаббатты қандай зар заман болса да осылай асқақ дәлелдеуге болады екен ғой.
Екі елдің бейбіт ымыраға келуі тұсында Құрманжанды ұлттың анасы ретінде ардақтаған орыс офицерінің иманжүзділігі, елдің басын біріктірер кезде ерлерді қайрап, Манас батырдың ұрпағы екенін еске салғаны да ұтымды сюжеттер.
Қыз – ұлттың ұяты, әйел – ұлттың ары, намысы. Әйелін көп шешіндірген (әдейі тырнақшасыз жазып отырмын) қоғамның ертеңі әрине азып-тозуға алып келетінін мен айтпай-ақ біліп отырсыз. Ер азамат үйіндегі ғана емес, ұлтының ертеңін жалғайтын қыз-келіншектің бәріне қамқор болса, Құрманжан сияқты аналар көбейер еді.
Есімде, «Жаужүрек мың баланы» кинотеатрға Гүл Советханқызымен көруге барғанымда ішім пысып: «Мынаны көп созып жіберіпті, не деген пафос! Осы біз комплекстен қашан арылар екенбіз?» деп қарным ашып шыққаны есімде. Со кезде Гүлдің шыр-пыры шығып, «Қойшы, Жан, өзімізді өзіміз жерге ұра бермейікші, жап-жақсы кино! Әрқайсысымыз патриот болайықшы! Сөйтіп-сөйтіп түзелеміз» деп мені «позитивно» қарауға шақырған еді.
Сондағы айтпағым, фильмді көріп болған соң «Құрманжан датқадағы» сияқты толқыныс пен шамырқанған сезім, жігер мен ұлтыңа деген махаббатты оятатын тылсым бір күшті іздеген болсам керек. Қысқасы, фильм супер.
А, сосын Құрманжанды ер адам деп ойлап қаппын))))))))
#Құрманжандатқақырғызфильм

Умут Ахматалиева Керемет кино.Жан дүйнөңүздү эс алдырат.Сыймыктанам.

 Бурулсун Бабашева Тарыхты мурда окуп чыкканда мынча таасирленген эмес элем, тасманы коруудон чон таасир алып, кийин чыгарманы улам-улам кайталап, токтолуп, талдоого алып окуп чыктым. Садык агайдын эмгегине ДАНК! Актерлор да укмуш чеберчилик жараткан. Азаматтар!!!
Мирбек КыргызстанКурманжан Датка тартылат дегенден баштап чыдамсыздык менен кутуп журуп аягында коруп сыймыктан ыйлаган элек. Эми казак боордоштордун пикирлерин окуп казакчасын коргум келип жатат. Алар биз корбогон жактарын коруп алгандай… )
«Астана» телеарнасынан кыргыздын «Курманжан Датка» фильмин кордим. Куйеуинен айрылып, елинин бар киындыгын басынан кеширген, бир улынан урыста айрылып, екинши улды елин сактап калу ушин олимге киып, олигин арбага салып алып кайтып бара жаткан, Ели ушин Кокан хандыгы мен канды кылыш орыс патшасымен тил табыса билген кайсар Ананы кордим. Табигат сулулыгы мен Ананын ишки табигаты астасып жатты. Корсениздер окинбейсиздер.
«Курманжан датка» киносунда эч жасалмалуулук жок..
«Астана» телеарнасынан Қырғыз бауырлардың «Құрманжан датқа» фильмін көріп отырмын. Еш жасандылық жоқ. Тамсанатындайы бар. Біздікілер сияқты қомпыш-қомпыш киім көрмедім. Бəрі жарасымды. Қазақ киногерлері ренжімесін. Режиссері Садық Шер-Нияздан кереметпіз, пішту деп бəлсініп, бұлданбай тағылымды тарихи фильм түсіруді көрші ағайыннан үйренген де тұрған дəнеңе жоқ. Рух, намыс, қайрат — бəрі бар. Діни элементтер болғанымен, бояуы қалың емес. 

Бізді қайдам, Қырғыздар рухани жаңғыру жолына баяғыда-ақ түскен екен.
#Құрманжан_датқа #Қырғыз #Фильм

Мықтыбек Оразтайұлы түнде болып жатыр еді. Демек күндіз қайталайды екен ғой

Айнұр Төлеу Актриса да көрікті. Біздің Баян сияқты емес.

 Алмат Әбдіраман Шебер ойнайды. Кино мен театрда ойнаудың не екендігін айыра біледі.
 Талапбек Тынысбекұлы Шынымен солай!

Ернұр Омарханов Қырғыздар кино түсіруде бізден озып кеткен

 Мустафа Біздің қазекеңе мына заманда ақша түсіру жағы маңызды Алеке бсқасына мəн беру деген қалды ғой
 Қуандық Шамахайұлы Қырғызфильм совет кезінде де мықты болған.
 Алмат Әбдіраман Оныңыз рас, аға! Орыстардың «Звезда» жəне тағы бір арнасы бар есімде жоқ, солар Қырғызфильмнің бұрынғы біраз киносын жиі береді
 Bayan Bakhytzhan Не деген сұлу актриса 😍 Жанарында əдемілікпен қоса сұлу мұң жатыр.
Жақсыбек Мырза Ия, кеше кешке көргенмін! Тамаша түсірген. Шынайы, біздікілер тәжірибе алса екен)

Ғабит Ұзақбай Сізбен толық келісемін, Алеке!

Махат Садык режиссері депутат. шамамен бір млн. долларға түсірген.

  Алмат Әбдіраман Махат Садык аға, мықты фильм, иə?!
 Махат Садык Бішкекте тұсаукесерінде болғам. классика. Көшпенділер далада қалады.

Кенжебек Шайлообаев Чоон рахмат казак бир тууганым! Казакфильмде дагы мыкты тасмалар бар. Кыргыз-казак режиссерлору биргеликте мыкты тасмаларды жаратып жатышат. Менин дагы казак режиссер тааныштарым бар. Тасмаларын коруп суктанам. Бирок кыргыз киносу СССР убагында эле мыкты болуп келген. Дагы да «Кыргыз керемети»- кочун улайт!

 Сауле Едильбаева Бізге де қатты ұнады
 Кенжебек Шайлообаев Sadyk Sher-Niyaz агай бул тасманын режиссеру! Сыймыктанам!
   Жандос Жумабеков Расымен жақсы кино!

Жайнагул Арстанова Жаксынын жаксысын айт, нуры ташсын!

 Майрам Дуйшеналиева Баурлар улкен, улкен рахмет(за хороший, позитивный отзыв)! 👍😍
 Нурзат Токтосунова Рахмат жылуу создорго, боордоштор. 🌷🌷🌷 Эки элдин жылуу мамилеси улана берсин!
 Азимбек Алибеков Сағат неше де болып жатыр?
Азимбек Алибеков Негизы кино ма әлде серал
 Алмат Әбдіраман Жылдыз Джолдошова көп рақмет! Сөзіңіз орынды. Садық ағамыз жақсы фильм жасады. Бір туған бауырлардың бірлігі арта берсін!!!👍👍👍

Жанат Сеитова Жаксы екен. Сыздын жазбаныздан кейын кызымыз екеумыз кызыгып кордык. Унады

Rahkat Abylkasymova Биздин Садык Шер-Нияз агай азамат! Сыймыктанабыз агай менен! Кыргыз фильм жаатында эн маанилуу, таасирлуу, баалуулуктарга бай фильмдерди жаратуу менен, канчалаган конкурс-фествалдарда бизди — кыргыз Элин тааныштырып, атуулдук милдетин ак аткарып жургон бирден Бир чыгармачыл-патриот адамыбыз! Кыргыздын каймагы го дегим келет. Рахмат, казак боордошторго да!

 

Ришат Асқарбекұлы Мен де қазір көруге отырдым, Әлеке!) Телеарнадан көре алмап едім. Шоң раxмат!))

 Meder Kaparov «Курманжан Датка»фильмне биз дагы сыймыктанабыз!Рахмат баурым,туураны туура деген озу жакшы болот!Казак туугандардын дагы жакшы фильмдерин биз дагы жакшы коробуз,»Рекетир» аябай жакшы кино!Деги эле Казак-Кыргыз Бир Элбиз!Садык Шерге ыраазычылык билдирем!!!!
 Гульбарчын Тажибаева Мага кыз Жибек фильмы абдан жагат, беш жашымда коруп Кыз Жибек өлүп калды деп ар көргөн сайын шолоктоп ыйлачу экемин. Курманжан фильмине берген бааларыныздар үчүн рахмат, бул фильм кыргыз элинин сыймыгы болуп калды! Садык Шернияз акеге чоң рахмат!

Шекер Жоомартова Ущудай жакшы соз укканда журогун жылыйт .Оркундой бер кыргыз киносу.

Asyl Adischova Рахмет баурлар! Казактардында тарыхы чон иншаллах силерденда чыгаар..?

 Эл Эртеңи Бирикмеси Рахмат. Кээ бир кинолорду эске албаганда сиздерде да жакшы кинолор тартылып жатат.
 Ералы Ахметов Құрманжан датқаның пьесасының авторы Қайрат Қыдыралиев еді . Киноның сценариін кім жазды екен ?

Топчубай Досбаев Мага талкуу жакты. Садык мырза менен Жылдыз айымдын айланасында чыныгы чыгармачыл жаратман инсандар топтолуп, «керемет» баага татыктуу тасма жаратып, дүйнө элдерине таасирдүү пикир жаратышы биз үчүн сыймык. Казак боорлорубузга чоң рахмат бийик деңгээлде баалаганыздарга .

Эрмек Кадыров Негизин тасма жакшы эле тартылган. Режисердун эмгеги да чон. Бирок ошол рольдорду жеткизе майын чыгара аткарган талантту актерлорго 5+ деген баа берем. Бирок тасманын ценарийи чыгарманын жазуу турунон ото айырмаланып калган жана ото кыскартылып калган.Еще

amyshev Казак баурым Рахмат. Казак Кыргыз бир тууган. Курманжан Датка, Казакпен Кыргыздын тасмасы гой. Ал

Махат Садык Көшпенділер -40млн $ , Курманжан Датка1-1,5 млн $. бюдже фильма.

ayne у нас все дорого )) одно оправдание ))

Ырысбек Паязов Ушул фильмди тартып буткондо, азыркы элге тартуу кылган фильмге караганда бир кыйла узун болчу деп укттум эле. Эл аралык сыноолорго катышуу максатында. Коп эпизодтор кыркылып жасалды дединиз эле. Эгер мумкун болсо. Ошол кыскартылбаган толук фильмди корууго болобу? Кайдан кантип тапса болот? Жооп берип коюшунуздарды отуном билгендер.

Садыкher-Niyaz Меха Ник Ал эпизоддор монтаждалганда кыскарган. Кийин каражат болсо сериал кылып чыгарса болот. Аны азырынча эч жерден коро албайсыз. Архивде.

 

Ботакөз Бейсембай Өте керемет фильм! Жасандылық жоқ, көріп отырып армандап кеткенсің ғой бізде неге осындай фильм түсірмейді деп((( не жетпейді, не кедергі????

Алмат Әбдіраман Лаура Сапарбекова қарындасым, күлетіндей жазба емес еді. «Күлкіңді келтірген» лайкқа жол болсey

Лаурка Куаныш Мына пост рекорд))) мәләдці)))

Садык байке, сиз тарткан кинону казак туугандар аябай мактап жатат. Окуп алып, чынын айтсам кубандым. Экономикабыз дуркуроп осуп кетпесе да, маданият тармагын сиздей инсандар которуп, онуктуруп жатат. Бар болунуз улуу кыргыз элинин сыймыгы!!!

 

ПИКИР КАЛТЫРЫНЫЗ

Please enter your comment!
Please enter your name here