Автор: Шайлообек Дүйшеев, Кыргыз эл акыны           

Кыргызда  жиндиси менен дудугу жок айыл болгон эмес. Биз жиндилерди да, дудуктарды да  өз көзүбүз менен көрүп чоңойдук, кемтиги жок адам болбой тургандыгын билип, кемтиги бар адамдарды кемсинтпей,  күлбөй, аяп чоңойдук. “Жинди болбогула, жинди болсоңор ушинтип каласыңар” деп бассак-турсак көрүнбөгөн бирөө артыбыздан шыбырап тургансып чоңойдук. Көрсө бизге Кудай шыбырап турган экен. Кудай бул дүйнөгө эч кимди артыкбаш, эч нерсени керексиз кылып жаратпайт турбайбы. Кудайдын ошол мыйзамын бузуп, жөн эле өз арбайларын согуп жашап жүргөн жиндилерди да тим койбой, айыл-айылдан күч менен жоготкондон кийин алардын ордун биз укпаган, биз көрбөгөн кырсык басты. Жараткандын айылдардагы ар бир тараза ташынын тең салмагы бузулду. Жиндилер мурда жинди катары эли-жеринде, жаныбызда жашап жүрсө, аларды арабызга батырбай, айлыбызга жолотпой зордоп жоготкондон кийин алар билинбей, көрүнбөй, ар бирибиздин ичибизге “кирип кетип” жашай баштады. Азыр ар бирибиз кантип акыл-эстен тайып, ар бирибиз кантип кичине-кичинеден “жинди” болуп баратканыбызды өзүбүз да билбей калган доорго келдик. Жердин асты тынч болгон менен Жердин үстү жиндилерге толуп кетти.

ОБОНдор

   Орустун атактуу ойчулу, публицисти жана жазуучусу Василий Васильевич Розановдун “Апокалипсис” деген китеби бар. Ошондо минтип жазган: “Русский болтун везде болтается. “Русский болтун” еще не учитанная политиками сила” деп…

  Мен анын “болтун” дегенин  “обон” деп атап, Розановдун ошол кезде эле жазгандарын кыргызчага котордум. Анткени 25 жылдан бери митинг, пикет дегендерге колдонуп келаткан, кийин ыраматылык Дооронбек агабыз “ОБОН” деп ат койгон “кыргыз болтундарынын” түпкү тамыры ошол “орус болтундарынан” чыккан экен. Анда Розановдун мен кыргызчага которгон сөзүн окуйлу.

 *  *  *

  Орустун ОБОНдорунун жүрбөгөн жери жок, алар көрүнгөн жерде жүрөт. Орустун ОБОНдору ал эсепке алыналек саясый күч. Алтургай өзүбүздүн тарыхыбыздагы башкы күч.

ОБОНдорду кандай кыларды билбей койду, билген күндө да эч кимисинин колунан келбей койду. ОБОНдор революция болуп турганды гана каалайт, баш аламандык менен чаң-тополоңду гана каалайт. Алар “жумушчуларын” чогултуп туруп кадеттердин 1-Думасына жөнөттү эле Россия алеки заматта чиркөөлөрдүн да, падышалыктын да, дыйкандардын да, ичкилик ичип турчу жайлардын да Россиясы эмес эле, кекиртегине “көпөлөк” байланып, колуна мээлей, башына цилиндр кийип, колтугуна “Вестник Европы” деген китепчени кыстарган немеге айланды. Дүйнөнүн эч жеринде жок, эч кимдикине окшобогон бул шумдукту орустун ОБОНдору ойлоп тапты…

Россия. өткөн кылымдарда…

Русь болсо баягысындай эле батташкан батымсыз, мелтейген дудук, туздалбаган саладай былтыйган сулп эт бойдон, элдин алдына түртүп чыгарып койсоң эмне деп сүйлөөрүн билбеген түркөй бойдон… Ал эми дал ушул үнсүз, тилсиз мейкиндикте орустун ОБОНдору көрүнгөн көчөлөрдө көчүктөрүн көрсөтүп далактап, даң салып жүрүшөт…

*  *  *

В. В. Розанов мындан канча жылдар мурун эле ушинтип жазып кеткен экен. Анан мен кыргыз айылдарындагы жиндилерди ойлоп олтуруп, Кудай Таала Кудурет ал бечераларды ушинтип акыл-эстен кем кылып жаратканы менен алардын бири дагы азыркы доордун анык жинилери болгон ОБОН катындарга окшоп, кыргызга кыянаттык кылып, кыргыздын аккан суусун булгап, кыргыздын учкан кушун каргап, тийген Күнү менен, чыккан Айынын бетин жаба түкүргөн “саясатчылардын жиндиси” болгон эместигин эстедим. Алар бул жалган дүйнөдө эч кимге зыяны жок Кудайдын гана жиндилери эле.

*  *  *

    Ошол эле Розанов  “Революциянын эки гана чен өлчөмү—узуну жана туурасы болгон менен тилекке каршы тереңи болбойт. Ошондуктан анын тамырсыз түшүмүнүн жемиши ар дайым супсак, чийки, бышпаган бойдон калат” деп айткан.

*  *  *

   Атактуу мамлекеттик ишмер Уинстон Черчилль “Мамлекеттик ишмерлер мамлекеттин келечеги, келаткан муун жөнүндө ойлосо, саясатчылар мамлекеттин эмес өзүнүн келчеги, келаткан шайлоо жөнүндө гана ойлойт” деген.

*  *  *

   Бүгүн айылга барып “Мыктыңар ким?” деп сурап көрчү? Адегенде эле бир кездеги депутат болгондорун, болом деп болбой калгандарын, акчасы көп байларын, айылдын элин сыздатып, киши тоноп, мал уурдап, каракчылык менен жан багып келаткан, эки кабат-кабат хан сарай салып койгон, ай сайын бирден машина минген ууру-кескилерин, рэкеттерин айтат.

*  *  *

 Балдарга мыкты тарбия берген мугалимдерди, элдин алкышын алган мыкты врачтар менен карапайым дыйкандар, ак жашаган адамдар унутулду, аларды айткыбыз да келбей калды.

*  *  *

Орус элинде кылмыш—бактысыздык, кылмышкер—бактысыз адам катары саналса, кыргызда—кылмыш—баатырдык, кылмыш кылган, эли-жерин жеп-ичкен адам—баатыр, бактылуу адам катары баалана баштаганы элдин эл катары өспөй, артын көздөй кетип бараткандыгынын белгиси.

*  *  *

Кылмыш кылып киши тоногон каракчылыкты—баатырдык, кылмышкер-ууруну—баатыр кылгандык биздин зөөкүрдүккө, көркоолукка жол ачып, айбандыкка айланып баратканыбыздын белгиси. Ошолорду коргоп, ошолорду үлгү кылганыбыз балдарыбызга зөөкүрдүн, неберелерибизге көркоонун тагдырын тилегенбиз.

*  *  *

  Мен мындан 25 жыл мурун “Бөлүнгөндөн акыры өлөт кыргыз” деген ырымды жазгам. Бул ырды балким менен жөн жазган эмесмин. Мага муну Кудай жаздырган. “Шайлоо, элиң эзелки эл, элиң жакшы эл, ошол жакшы элиңе айта көр, кулагына куя көр, ошол жакшы элиң жакшынакай жүрүп эле бир күнү кылтыңдай баштачу эле, мүлтүңдөй баштачу эле, ошенткенде эле бир балээ башталчу эле, элиң Манастын маалында да ошентип кылтыңдаган, мүлтүлдөгөн. Ошондо:

-Эй, кыргыздар? Бөлүнбөгүлө? Бөлүнсөң бөрү жеп кетет, бөлүнүп кетти кыргыз деп, бөлөк элге кеп кетет!-деп бабабыз Бакай токтоткон.

Кудай дагы минтип шыбыраган: “Бөлүнбөсүн, төгүлбөсүн” деп айт. Бөлүнгөн эл төгүлбөй койбойт. Ал эми төгүлгөн суу идишке кайра куюлбагандайле, төгүлгөн элди эл кылып кайра жыйнай албайсыңар. Доско күлкү, душманга таба болосуңар. Санжыраңарды жазгыла, жети атаңарды тапкыла, уруу-урууңарды билгиле. Бирок өзүңдүн урууңду гана жогору коюп, бириңден бириңди бийик санасаңар, бириңден бириңди улук санасаңар анда эл болбой калганыңар ошол, анда эле силерге убал жок” деп.

*  *  *

Калыгул олуя

Калыгул олуя айткан:—Жаатташкан эл болбойт, жалгыз тамчы сел болбойт,-деп.

Элди дүрбөткөн телибай тентектериң аны да уккан эмес.

*  *  *

Андан кийин кечээ эле өткөн Матай олуя айткан:— Бөктөргү кушту учкан жейт, бөлүнгөн журтту душман жейт,-деп.

Элди дүрбөткөндөр муну да уккан жок.

 

                      

ПИКИР КАЛТЫРЫНЫЗ

Please enter your comment!
Please enter your name here